Yönlendirilebilir Yatay Sondaj

Yönlendirilebilir Yatay Sondaj (YYS), klasik anlamdaki açık kazı yöntemiyle karşılaştırıldığında sayısız avantajı beraberinde getiren bir kazısız geçiş alternatifidir. Bu yöntem, yüzey aktivitelerini aksatmadan yeraltında çalışabilmeyi mümkün kılmaktadır. Bu sayade kurum ve kuruluşlardan alınacak çalışma izinleri konusunda büyük kolaylık sağlamaktadır.

Açık kazı sistemiyle karşılaştırılamayacak kadar küçük bir çalışma alanına ihtiyaç duyarken çok daha hızlı bir sistem olması altında yatan yüksek teknolojiyi vurgulayan en güzel örneklerden biridir. Özellikle son yıllardaki altyapı yatırımlarında gerek devlet kurumlarının ve gerekse özel kuruluşların YYS kullanımına ağırlık vermesi altyapı sektörü açısından önemli bir gelişmedir.

Dünya pazarlarının hemen hemen en hacimlisi olan petrol endüstrisinden altyapı tesisleri alanına uyarlanan bir sistem olan Yönlendirilebilir Yatay Sondaj, dünyanın en çok AR-GE yatırımı yapılan alanlarından da birini oluşturmaktadır. YYS, petrol şirketlerinin uzun yıllardır arama, tespit etme ve çıkarma işlemleri için geliştirdikleri üstün teknoloji ürünlerini kendi bünyesine profesyonelce uyarlamakta ve belki de inşaat sektörünün en güçlü yapısını oluşturmaktadır.

YYS tekniğine ait herhangi bir ulusal standart olmamasına rağmen, bu sistem kazısız geçiş teknolojileri içersinde her geçen gün daha da popülerlik kazanmaktadır. Bu sayede yeni hatlar daha kolay yapılabilmekte ve hatta varolan eski hatlar da zahmetsizce yenilenebilmektedir.

“Simplicity is the ultimate sophistication.(Mükemmellik basitlikte saklıdır)“

— Leonardo Da Vinci

Yatay Sondaj Nedir? Kazısız Delgi Yöntemlerine Teknik Bir Bakış

Yatay sondaj, diğer adıyla yatay delgi; yeraltı boru ve kablo hatlarının yüzeyde kazı açmadan döşenmesini sağlayan kazısız altyapı teknolojisinin genel adıdır. Şehir içi altyapı projeleri, enerji iletim hatları, telekomünikasyon sistemleri ve doğalgaz boru döşeme projelerinde yatay sondaj yöntemi; trafik akışını, üst yapıyı ve çevreyi korurken güvenli geçiş imkânı sunar. Geleneksel açık kazı yöntemlerine kıyasla hem çevresel hem de ekonomik avantajları nedeniyle kazısız yatay sondaj delgi uygulamaları son yıllarda Türkiye’de yaygın tercih haline gelmiştir.

Klasik boru döşeme yöntemlerinde geniş tranşeler açılması, yolların ve kaldırımların uzun süre kapalı tutulması zorunludur. Kazısız delgi yöntemleri sayesinde yolların, demiryollarının, nehirlerin, havaalanı pistlerinin ve yoğun yapılaşmış bölgelerin altından geçişler minimum yüzey müdahalesiyle tamamlanır.

HDD Nasıl Uygulanır? Pilot Delgi, Genişletme ve Boru Çekme

Yönlendirilebilir yatay sondaj, uzun mesafeli geçişlerde ve yüzeyde kazının mümkün olmadığı alanlarda tercih edilen gelişmiş bir kazısız geçiş teknolojisidir. Yönlendirilebilir yatay delgi uygulaması üç aşamada gerçekleştirilir: pilot delgi, genişletme (reaming) ve boru çekme.

Pilot Delgi: Giriş ve çıkış noktaları hazırlandıktan sonra delgi başlığı zemine ilerletilir. Başlık içindeki verici sayesinde konum, derinlik ve yön bilgileri yüzeyden anlık olarak izlenir; güzergah kontrollü biçimde yönlendirilir. GPS güdümleme ve elektronik hedefleme sistemleri milimetrik hassasiyet sağlar.

Genişletme (Reaming): Pilot delgi tamamlandıktan sonra tünel çapı büyütülür. Uygulama genellikle tünel çapı, boru çapının 1,2 ila 1,5 katı olacak şekilde planlanır.

Boru Çekme: Tünel hazır hale getirildikten sonra boru hattı çıkış noktasından makineye doğru çekilerek yeraltına alınır. Bu aşamada çekme kuvvetleri ve sürtünme hesapları kritik öneme sahiptir.

Yönlendirmenin fiziği, asimetrik geometriye sahip sondaj kafasının rotasyonel hareketine dayanır. Kafanın farklı açılarda konumlandırılmasıyla yukarı, aşağı, sağ ve sol yönlerde hassas hareket kontrolü sağlanır.

Yönlendirilebilir yatay sondaj yöntemi özellikle nehir geçişleri, otoyol altı uygulamalar, demiryolu geçişleri ve yoğun şehir içi altyapı projelerinde tercih edilir. Çap büyüdükçe maliyet artışı hızlandığından büyük çaplı projelerde alternatif kazısız delgi yöntemleri de değerlendirilmelidir.

Aşamaların saha görselleriyle adım adım anlatımı için HDD Yapım Metodu sayfasına bakabilirsiniz.

Makinelerin Teknik Özellikleri

Motor Gücü ve Performans Kapasitesi

Yönlendirilebilir yatay sondaj makinelerinin güç kapasitesi proje gereksinimlerine göre geniş bir yelpazede değişir. Kompakt sınıf makinelerde 40 beygir gücünden başlayan seçenekler, endüstriyel projeler için 450 beygir gücüne kadar çıkar.

Hidrolik sistemin tork kapasitesi de kritik bir parametredir. Sert zemin koşullarında yüksek tork gereksinimi bulunur. Gelişmiş yatay sondaj makinelerinde değişken tork ayarları mevcuttur ve operatör sahaya özel optimizasyon yapabilir.

Çevre Dostu Tasarım Yaklaşımı

Yönlendirilebilir yatay sondaj makineleri sürdürülebilirlik ilkeleriyle tasarlanır. Düşük emisyon değerleri, gelişmiş ses izolasyonu ve minimal titreşim seviyeleri sayesinde kentsel alanlarda rahatsızlık vermez.

Hidrolik sistemlerde çevre dostu, biyolojik olarak parçalanabilir akışkanlar kullanılır. Böylece olası sızıntı durumlarında ekolojik hasar minimize edilir. Bu yaklaşım, yatay sondaj uygulamalarının çevreye duyarlı bölgelerde de güvenle tercih edilmesini sağlar.

İtme–çekme–döndürme fonksiyonları, küçük ve büyük ölçekli makinelerin saha organizasyonu ve doğru makine seçimi HDD Makinesi sayfasında ayrıntılı olarak ele alınıyor.

Uygulama Alanları

Gelişmiş Telekomünikasyon Altyapısı

5G teknolojisinin hızla yaygınlaşmasıyla yönlendirilebilir yatay sondaj sistemleri telekomünikasyon sektöründe hayati rol oynamaktadır. Fiber optik altyapı kurulumunda bu yatay sondaj yöntemi sayesinde hassas ve güvenilir döşeme yapılır.

Özellikle metropoliten alanlarda binalar arası bağlantı projelerinde yönlendirilebilir yatay sondaj tercih edilir. Minimal ekskavasyon ile maksimum ağ kapasitesi elde edilir. Bu durum hem müşteri memnuniyetini artırır hem de proje maliyetlerini optimize eder.

Su ve Atıksu Altyapı Sistemleri

Belediye altyapı modernizasyon projelerinde yönlendirilebilir yatay sondaj teknolojisi sıklıkla kullanılır. İçme suyu dağıtım ağları, atıksu toplama sistemleri ve yağmur suyu drenajında ideal bir yatay sondaj çözümü sunar.

Türkiye’de gerçekleştirdiğimiz büyük ölçekli kanalizasyon ve içme suyu projelerinde bu teknolojiyi başarıyla uyguladık. Mevcut trafik akışını bozmadan ve şehir dokusuna zarar vermeden kaliteli altyapı kurulumu gerçekleştirdik; projeler planlanan sürede tamamlanarak müşteri memnuniyeti üst düzeyde sağlandı.

Enerji ve Gaz Dağıtım Hatları

Elektrik dağıtım şirketleri yönlendirilebilir yatay sondaj sistemlerini yaygın olarak benimsiyor. Yeraltı elektrik kablo döşemelerinde güvenlik standartları en üst seviyede tutulur.

Doğalgaz dağıtım ağlarında ise bu yatay sondaj yöntemi sayesinde kritik hassasiyetle kurulum yapılır. Mevcut altyapıya müdahale edilmeden yeni hatlar güvenle döşenir ve tüm güvenlik protokolleri eksiksiz uygulanır.

Projelerde Planlama Süreci

Kapsamlı Saha Analizi

Her yönlendirilebilir yatay sondaj projesi detaylı saha araştırması ile başlar. Jeolojik yapı karakterizasyonu, yeraltı suyu seviye tespiti ve mevcut altyapı ağlarının haritalanması yapılır.

Elektromanyetik tarama teknolojisiyle yeraltındaki tüm hizmet hatları belirlenir. Bu veriler gelişmiş 3D modelleme yazılımlarında işlenerek optimum yatay sondaj rotaları planlanır.

Diğer Kazısız Delgi Yöntemleri

Kazısız altyapı uygulamalarında projenin zemin koşuluna, boru çapına, güzergah uzunluğuna ve çevresel kısıtlara göre farklı yöntemler uygulanır. Yönlendirilebilir yatay sondajın başlıca alternatifleri, Boru Sürme/Çakma sayfasında üç ayrı başlık altında ele aldığımız boru itme, auger boring ve mikrotünel yöntemleri ile eski hatların kazı yapılmadan değiştirildiği kazısız boru yenileme sistemidir.

Doğru Kazısız Yöntem Nasıl Seçilir?

Her proje için doğru yöntemin belirlenmesi; zemin formasyonu, boru çapı, hat uzunluğu, yeraltı su seviyesi, mevcut altyapı yoğunluğu ve çevresel koşulların birlikte analiz edilmesiyle mümkündür. Yönlendirilebilir yatay sondaj uzun güzergahlar ve esnek hat profilleri için, auger boring orta ve büyük çap uygulamaları için, mikrotünel ise hassas eğim kontrolü gerektiren projeler için öne çıkan kazısız altyapı çözümleridir.

DELTEK, 20 yıllık sektör deneyimiyle İstanbul ve İzmir ofislerinden Türkiye genelinde yatay sondaj, yönlendirilebilir yatay delgi, auger boring ve mikrotünel projelerini yürütmektedir. Projeniz için en uygun kazısız delgi yöntemini belirlemek üzere teknik ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.